Cel:
Niniejsze badanie dotyczy przejścia do gospodarki o obiegu zamkniętym (circular economy; CE) w łańcuchach rolno-spożywczych, koncentrując się na tym, w jaki sposób cyfryzacja, zdolność instytucjonalna oraz współpraca kształtują praktyki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. Podkreśla ono lukę badawczą w istniejącej literaturze, która często nie uwzględnia perspektyw wielopodmiotowych i wielokrajowych. W badaniu wprowadzono model EDDU-M w celu analizy tych dynamik w Turcji i we Włoszech – dwóch krajach o różnym poziomie dojrzałości cyfrowej i instytucjonalnej.

Materiał i metody:
Zastosowano podejście mieszane, łączące modelowanie równań strukturalnych (SEM) do testowania hipotez z rozmytą jakościową analizą porównawczą zbiorów (fsQCA) oraz analizą tematyczną. Dane zebrano od 412 przedsiębiorstw reprezentujących siedem typów podmiotów łańcucha dostaw (np. producentów, przetwórców, eksporterów) za pomocą ankiet i wywiadów. W badaniu mierzono poziom cyfryzacji, praktyki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, zdolność instytucjonalną oraz struktury współpracy, przy czym kontekst krajowy traktowano jako zmienną moderującą.

Wyniki:
Cyfryzacja znacząco zwiększa efektywność w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym w obu krajach, jednak jej wpływ różni się w zależności od podmiotów. W Turcji największe korzyści odnoszą logistyka i eksporterzy, podczas gdy we Włoszech wpływ jest bardziej równomiernie rozłożony. Współpraca oraz zdolności instytucjonalne również silnie wpływają na wyniki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. fsQCA wykazała, że różne kombinacje narzędzi cyfrowych i dynamiki współpracy mogą prowadzić do wysokiej efektywności w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, w zależności od kontekstu krajowego i podmiotowego.

Wnioski:
Model EDDU-M zapewnia kompleksowe ramy zrozumienia transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym w systemach rolno-spożywczych. Pokazuje, że same narzędzia cyfrowe nie są wystarczające – czynniki kontekstowe, takie jak jakość współpracy i wsparcie instytucjonalne, są równie istotne. Spostrzeżenia te oferują praktyczne wskazówki dla decydentów dążących do propagowania zrównoważonej transformacji w różnych ekosystemach rolniczych.