Cel pracy:
Celem artykułu jest ocena zdolności tworzenia dochodu rodzinnego gospodarstwa rolnego z działalności produkcyjnej z wykorzystaniem wskaźnika samowystarczalności operacyjnej z uwzględnieniem typu rolniczego w krajach UE o wysokich i niskich dochodach z pracy rolników.

Materiał i metody:
Wykorzystano dane FADN z lat 2018–2022. Aby uniknąć błędów związanych z porównywaniem gospodarstw o różnych typach rolniczych i z różnych krajów, badania przeprowadzono w oparciu o kryterium dochodowe rolnictwa w kraju i typ rolniczy gospodarstw. Samowystarczalność operacyjna została uznana za kluczową z perspektywy nie tylko przetrwania gospodarstwa, ale także stabilności w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Wyniki:
Badanie potwierdziło, że niezależnie od typu rolniczego i poziomu dochodów, wyższy udział dotacji do działalności w generowaniu dochodów jest niekorzystny dla samowystarczalności operacyjnej. W grupie krajów o niższych dochodach udział dotacji do działalności rolniczej w generowaniu dochodów nie był znaczący, ale w grupie krajów o wyższych dochodach wpływ ten był większy i pozytywny. Najmniej zdolne do tworzenia dochodu w oparciu o działalność produkcyjną są gospodarstwa w typach: zwierzęta ziarnożerne, trawożerne i mieszane. Natomiast większą samowystarczalnością odznaczają się typy rolnicze z produkcją roślinną.

Wnioski:
Uzależnienie rentowności gospodarstw rolnych i jej poziomu od wsparcia budżetowego nie wynika bezpośrednio z tego, że w gospodarstwach obserwuje się niską efektywność zasobów, ale zależy to od systemowych zewnętrznych warunków ekonomicznych stworzonych dla rolnictwa w UE i dotyczy gospodarstw zarówno w krajach o wyższej, jak i niższej wydajności pracy. Dochody gospodarstw zależą bardziej od rozwiązań politycznych, a mniej od efektywności użycia zasobów.