Cel:
Celem badań było rozpoznanie poziomu i kierunku zmian kosztów odszkodowań na skutek wypadków przy pracy w rolnictwie.

Materiał i metody:
Z bazy danych Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pozyskano informacje zawierające liczby i koszty dotyczące wypłat jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wyniki badań opracowano za pomocą analizy trendów czasowych. Jest to metoda analizy danych, której celem jest wykrywanie natury zjawiska reprezentowanego przez sekwencję obserwacji, szczególnie w dziedzinach, w których czas jest jednym z najważniejszych czynników. Dzięki ich zastosowaniu można między innymi lepiej zrozumieć kierunek zmian kosztów odszkodowań na skutek wypadków przy pracy w rolnictwie. W opracowaniu dokonano przeglądu literatury wraz z analizą materiału badawczego. Badaniami objęto wszystkie jednorazowe odszkodowania zarejestrowane w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w pięcioletnim okresie badawczym, tj. w latach 2020–2024. Materiał źródłowy oparto na przeglądzie literatury przedmiotu oraz niepublikowanych danych wtórnych pochodzących z KRUS-u. Analizy w długich szeregach czasowych mogą wypełnić lukę badawczą w tym zakresie.

Wyniki:
Koszty wypadków w rolnictwie powinno się traktować jako barierę systemową w rozwoju gospodarczym i społecznym obszarów wiejskich. Schultz zauważył, że ograniczony potencjał inwestowania w kapitał ludzki wynika z niepewności, powiązanej z ryzykiem pracy w rolnictwie. Stiglitz i Pigou stwierdzili zaś, że internalizacja kosztów wypadków prowadzi do zaniżonej wartości pracy w rolnictwie. W województwie śląskim nastąpił wzrost średniej kwoty odszkodowania o blisko 80%. W pozostałych województwach przyrost ten był niższy, co może świadczyć o tym, że rolnicy doznają coraz mniej, lecz coraz cięższych obrażeń na skutek wypadków przy pracy.

Wnioski:
W rolnictwie polskim szacunkowe straty spowodowane wypadkami przy pracy są zróżnicowane. Nakłady na bezpieczeństwo pracy, m.in. automatyzację, edukację, dostęp do ochrony zdrowia, należy odbierać jako inwestycje w kapitał społeczny, a nie wyłącznie jako koszt w ujęciu finansowym.