Cel:
W pakiecie Komisji z 2025 r. (COM[2025] 565 i COM[2025] 560) zaproponowano jednolity fundusz (FPKR) na lata 2028–2034, łączący zasoby WPR z innymi instrumentami UE oraz odchodzący od tradycyjnego systemu dwufilarowego. Rodzi to zasadnicze pytania dotyczące zgodności z art. 38–44 TFUE, zachowania funkcjonalnej autonomii WPR oraz trwałości zabezpieczeń budżetowych.

Materiał i metody:
W artykule przyjęto podejście prawno-dogmatyczne i porównawcze. Przeanalizowano prawo pierwotne Unii, ramy WPR na lata 2023–2027 (rozporządzenia 2021/2115–2117) oraz wnioski Komisji z 2025 r. (COM[2025] 565, 560, 550, 545). Uwzględniono także materiały Parlamentu i Rady, stanowiska państw członkowskich oraz dokumenty zainteresowanych stron (np. CEJA, Copa-Cogeca). Ze względu na skąpy stan literatury naukowej dotyczącej okresu po 2027 r. opracowanie stanowi jedną z pierwszych systematycznych ocen prawno-instytucjonalnych jednolitego funduszu.

Wyniki:
Analiza ujawnia napięcie między uproszczeniem i integracją a prawną „szczególnością” WPR. Istnieją formalne zabezpieczenia (wyodrębnione pule środków na rolnictwo, rozdzielność księgowa, monitorowanie wyników), ale nadal istnieją wątpliwości co do ich trwałości w warunkach presji budżetowej. Część zainteresowanych stron postrzega FPKR jako ryzyko „cichej renacjonalizacji”, podczas gdy inni widzą w nim przejaw realizacji zasady pomocniczości, pozwalający państwom członkowskim elastyczniej dostosowywać interwencje i przezwyciężać segmentację WPR.

Wnioski:
Reforma ma nie tylko wymiar techniczny, lecz także konstytucyjny. Jej powodzenie zależy od właściwego wyważenia innowacji i ciągłości: tylko solidne zabezpieczenia mogą zagwarantować, że jednolity fundusz zachowa tożsamość WPR jako rzeczywiście wspólnej polityki. Jeżeli zostanie wdrożony z poszanowaniem przejrzystości i pewności prawa, może unowocześnić zarządzanie rolnictwem; bez takich gwarancji grozi osłabieniem odrębności WPR i jej roli w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.